ΕΚΠΑΟι ξένες γλώσσες στο σχολείοΥΔΒΜΘ
 

  Αρχική σελίδα  * Νέα και Ανακοινώσεις * Σύνδεσμοι  *  Forums

 

   

Πρόγραμμα Εκμάθησης της Αγγλικής σε πρώιμη παιδική ηλικία (ΠΕΑΠ)

Ενιαίο πρόγραμμα σπουδών για τις Ξένες γλώσσες (ΕΠΣ-ΞΓ)

Οδηγός του εκπαιδευτικού για την εφαρμογή του ΕΠΣ-ΞΓ

Πιλοτική εφαρμογή του ΕΠΣ-ΞΓ και επιμόρφωση

 
  Σκοπός του Οδηγού
  Περιγραφή περιεχομένων του Οδηγού
  Κεφάλαια του Οδηγού:
 

1.

Tο ΕΠΣ-ΞΓ και η εφαρμογή του

 

2.

Tο πλαίσιο του ΕΠΣ-ΞΓ και οι παιδαγωγικές του αρχές
 

3.

Eκπαιδευτικές προσεγγίσεις του ΕΠΣ-ΞΓ
 

4.

Σχέδια μαθημάτων στην λογική της Νέας Μάθησης:
  5. Το Διαδίκτυο στο μάθημα της ξένης γλώσσας
  6. Η διαμεσολάβηση ως σημαντική επικοινωνιακή δραστηριότητα
  7. Η αξιολόγηση του μαθητή της ξένης γλώσσας
  8. Εξετάσεις και δοκιμασίες

 

 

 

 

 

   

1.1.  Σύντομη παρουσίαση του ΕΠΣ-ΞΓ

Το ΕΠΣ-ΞΓ, σύντομη παρουσίαση του οποίου γίνεται στο παρόν κεφάλαιο,[1] είναι αναρτημένο ως ενιαίο κείμενο, σε μορφή pdf, στην ιστοσελίδα του ΥΠΔΒΜΘ, ενώ στην ακόλουθη διεύθυνση http://rcel.enl.uoa.gr/xenesglosses/ εμφανίζεται σε διαδικτυακή μορφή και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, πεδία σχετικά με την εθνική πολιτική για την ξενόγλωσση εκπαίδευση στο σχολείο, τις κοινωνικοοικονομικές διαστάσεις της ξενόγλωσσης εκπαίδευσης, μια εισαγωγή για το νέο αυτό πρόγραμμα και το επιστημονικό του υπόβαθρο, αναφορά στις καινοτομίες του και σύγκριση του ΕΠΣ-ΞΓ με τα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών (ΑΠΣ) για την ξένη γλώσσα. Φυσικά, περιλαμβάνει και το ΕΠΣ-ΞΓ καθαυτό, αφού πρώτα εξηγεί τις αρχές στις οποίες στηρίζεται και τη θεώρηση της γλώσσας και του γραμματισμού που υιοθετεί, καθώς και το τι απαιτείται για την εφαρμογή του στο σχολείο.

Ας σημειωθεί ότι το ΕΠΣ-ΞΓ ακολουθεί ένα πρόγραμμα αναδυόμενου  γραμματισμού στην ξένη γλώσσα και ειδικότερα στην Αγγλική. Η εφαρμογή του ξεκινά από την Γ΄ δημοτικού, όταν αρχίζει η εκπαίδευση με στόχο τον σχολικό γραμματισμό στην ξένη γλώσσα δηλαδή η διδασκαλία της γραφής και ανάγνωσης. Το Πρόγραμμα Εκμάθησης της Αγγλικής στη Πρώιμη Παιδική Ηλικία (ΠΕΑΠ), το οποίο εφαρμόζεται για το μάθημα της Αγγλικής στην Α και Β Δημοτικού ως προοίμιο του ΕΠΣ-ΞΓ, εμπλέκει τον μικρό μαθητή σε παιγνιώδεις δραστηριότητες προφορικού λόγου. Πληροφορίες για το ΠΕΑΠ μπορεί κάθε ενδιαφερόμενος να βρει στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://rcel.enl.uoa.gr/englishinschool.

Αντίθετα από το ΠΕΑΠ, που αφορά αποκλειστικά την αγγλική γλώσσα, το ΕΠΣ-ΞΓ αφορά όλες τις γλώσσες που περιλαμβάνονται αυτή τη στιγμή στο Σχολικό Πρόγραμμα Σπουδών και συγκεκριμένα την πρώτη ξένη γλώσσα που είναι τα Αγγλικά και τις δεύτερες ξένες γλώσσες που είναι τα Γαλλικά, Γερμανικά, Ιταλικά και Ισπανικά. Αφορά επίσης τις γλώσσες εκείνες που μπορεί να περιληφθούν στο μέλλον, ως υποχρεωτικές ή επιλογής, ανεξαρτήτως των ωρών που προβλέπονται για τη διδασκαλία καθεμίας εξ αυτών. Σημειώνεται ότι η απόφαση σχετικά με το ποιες γλώσσες περιλαμβάνει το Σχολικό Πρόγραμμα Σπουδών είναι ένα ζήτημα πολιτικό, ενώ το ποιες γλώσσες προσφέρει το σχολείο κάθε σχολική χρονιά είναι ζήτημα που έχει άμεση σχέση με τεχνικούς και οικονομικούς παράγοντες. Το ΕΠΣ-ΞΓ είναι σχεδιασμένο με τρόπο που να μην χρειάζεται να αλλάζει κάθε φορά που οι αποφάσεις σχετικά με τις γλώσσες και το ωρολόγιο πρόγραμμα αλλάζουν, αλλά να βελτιώνεται βάσει των ευρημάτων ερευνητικών διαδικασιών και συνεχούς αξιολόγησης.

Δηλαδή, το  ΕΠΣ-ΞΓ, το οποίο συνιστά ένα curriculum κοινό για όλες τις ξένες γλώσσες του σχολείου και ενιαίο για όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, προσδιορίζει γενικούς και επιμέρους δείκτες επικοινωνιακής επάρκειας, βάσει των οποίων μπορεί να κρίνει κάποιος σε ποιο από τα έξι επίπεδα γλωσσομάθειας σύμφωνα με την 6βαθμη κλίμακα του Συμβουλίου της Ευρώπης (ΣτΕ) βρίσκεται ο μαθητής. Οι δείκτες  αυτοί συνάδουν με τους δείκτες του Κοινού Ευρωπαϊκού Πλαισίου Αναφοράς για τις Γλώσσες (στο εξής ΚΕΠΑ), οι οποίοι  συνιστούν προδιαγραφές προγραμμάτων σπουδών και συστημάτων πιστοποίησης γλωσσομάθειας ανά την Ευρώπη ώστε να διευκολύνεται η αμοιβαία αναγνώριση των τίτλων γλωσσομάθειας από διάφορα συστήματα, εξυπηρετώντας την κινητικότητα στην Ευρώπη.

Το ΕΠΣ-ΞΓ περιγράφει τα χαρακτηριστικά γλωσσικής επάρκειας του μαθητή από το επίπεδο Α1 (στοιχειώδης γνώση) μέχρι το επίπεδο Γ1 (πολύ καλή γνώση της γλώσσας) επίπεδο στο οποίο μπορεί να φτάσουν κάποιοι μαθητές έως και την Γ Γυμνασίου. Το τμήμα του ΕΠΣ-ΞΓ που αφορά στο Λύκειο, το οποίο θα δημοσιευτεί σε δεύτερη φάση, ως συνέχεια του παρόντος, περιγράφει τα χαρακτηριστικά επιπέδου Γ2 (άριστη γνώση) επίπεδο στο οποίο μπορούν να φτάσουν ορισμένοι μαθητές του Λυκείου.

Με βάση τα παραπάνω γίνεται σαφές ότι το ΕΠΣ-ΞΓ περιγράφει το ΤΙ πρέπει να κάνει και να ξέρει ο μαθητής και η μαθήτρια ως αποτέλεσμα της διδασκαλίας και της διαδικασίας μάθησης. Το ΠΩΣ και το ΠΟΤΕ θα επιτευχθεί η γλωσσομάθεια είναι μεταβλητές που έχουν άμεση σχέση με τους μαθητές, τους εκπαιδευτικούς και τα διαφορετικά περιβάλλοντα μάθησης ανά περιοχή και σχολείο. Ο  παρών Οδηγός του Εκπαιδευτικού των Ξένων Γλωσσών συγγράφεται με στόχο να βοηθήσει τον εκπαιδευτικό της ξένης γλώσσας να διαμορφώσει ένα μαθησιακό περιβάλλον με βάση τις συγκεκριμένες μεταβλητές.

Από τα σημαντικά χαρακτηριστικά του ΕΠΣ-ΞΓ είναι ότι περιγράφει τις γνώσεις και τις επικοινωνιακές δεξιότητες που πρέπει να αποκτηθούν κατά επίπεδο γλωσσομάθειας και όχι κατά τάξη. Η περιγραφή κατ αυτόν τον τρόπο είναι ιδεολογικά προσδιορισμένη, αφού αποδέχεται έμπρακτα ότι οι μαθητές όλης της χώρας στην ίδια τάξη δεν είναι μια συμπαγής ομάδα με τα ίδια χαρακτηριστικά. Τα παιδιά και οι έφηβοι διαφέρουν μεταξύ τους σε ωριμότητα, εμπειρίες και ενδιαφέροντα. Έτσι μπορεί να μάθουν διαφορετικά πράγματα και με διαφορετικούς ρυθμούς. Η κοινωνική διάσταση της περιγραφής αυτής συνίσταται στο ότι αποδέχεται την ελληνική πραγματικότητα ότι πολλοί μαθητές διδάσκονται γλώσσες και έξω από το σχολείο. Το στοίχημα θα είναι η εφαρμογή του ΕΠΣ-ΞΓ και, ειδικότερα, η οργάνωση του ωρολογίου προγράμματος του σχολείου με τέτοιο τρόπο, ώστε να λειτουργήσουν τα μαθήματα ξένων γλωσσών σε επίπεδα, δηλαδή να μπορεί ένας μαθητής της Ε δημοτικού που, σύμφωνα με διαγνωστικό τεστ, βρίσκεται στο επίπεδο Β1 Αγγλικών να παρακολουθήσει την τάξη αυτή μαζί με μαθητές της ΣΤ΄, ενώ άλλοι συμμαθητές του μπορεί να είναι μοιρασμένοι σε χαμηλότερα επίπεδα (Α1 ή Α2).

  • Είναι το πρώτο κοινό πρόγραμμα σπουδών για όλες τις ξένες γλώσσες του σχο-λείου και ενιαίο για όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.

  • Προσδιορίζει τα χαρακτηριστικά της επικοινωνιακής και γλωσσικής επάρκειας κατά επίπεδα γλωσσομάθειας και όχι κατά σχολική τάξη.

  • Συνδέει άμεσα την ξενόγλωσση εκπαίδευση στο σχολείο με την πιστοποίηση γλωσσομάθειας και ειδικότερα με το Κρατικό Πιστοποιητικό Γλωσσομάθειας (ΚΠΓ).

  • Είναι το πρώτο πρόγραμμα το οποίο δεν στηρίζεται στις απόψεις ειδικών ως προς το τι πρέπει να αποτελεί το αντικείμενο γνώσης του μαθήματος της ξένης γλώσσας στο σχολείο, αλλά σε ευρωπαϊκά και ελληνικά εμπειρικά δεδομένα έρευνας.

  • Έχει εκπονηθεί ώστε να μην υπάρχει ανάγκη να αλλάζει κάθε λίγα χρόνια, αλλά να βελτιώνεται με την εξέλιξη της σχετικής έρευνας.

Τα χαρακτηριστικά ή δείκτες επικοινωνιακής επάρκειας προσδιορίζονται ως γλωσσικές δράσεις ή ενέργειες. Γίνεται, δηλαδή, αναλυτική καταγραφή του τι  πρέπει να μπορεί να κάνει ο μαθητής για να θεωρηθεί (και να μπορεί να πιστοποιηθεί) ως επαρκής χρήστης μιας γλώσσας σε ένα από τα επίπεδα της 6βαθμης κλίμακας του ΣτΕ. Οι δείκτες αυτοί δεν ορίστηκαν αυθαίρετα. Είναι εναρμονισμένοι με τους δείκτες επικοινωνιακής επάρκειας, όπως αυτοί καταγράφονται αφενός στο Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για τις Γλώσσες (ΚΕΠΑ) και αφετέρου στις προδιαγραφές του ΚΠΓ. Ωστόσο, το ΕΠΣ-ΞΓ δεν σταματά εκεί. Βασική καινοτομία του, σε διεθνή κλίμακα, είναι ότι επιχειρεί μια πρώτη συστηματική καταγραφή και οργάνωση της γλωσσικής ύλης που προβλέπεται να διδαχθεί για κάθε γλώσσα ανά επίπεδο γλωσσομάθειας, δηλαδή των λειτουργικών και δομικών γλωσσικών στοιχείων που αναμένεται να γνωρίζει ο μαθητής σε κάθε επίπεδο. Παράλληλα, το ΕΠΣ-ΞΓ περιλαμβάνει συστηματοποιημένη σε επίπεδα γλωσσομάθειας την ύλη των ξενόγλωσσων σχολικών εγχειριδίων κυρίως των κρατικών εκδόσεων που αυτή τη στιγμή χρησιμοποιούνται για καθεμιά από τις ξένες γλώσσες. Στόχος της εν λόγω ενέργειας είναι η οργάνωση της ύλης των εγχειριδίων σύμφωνα με τις ανά επίπεδο γλωσσικές ενέργειες, ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση από τα υπάρχοντα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών στο ΕΠΣ-ΞΓ. Η πρακτικής φύσεως αυτή ενέργεια είχε και έναν άλλο στόχο: τη στάθμιση της ύλης των σχολικών εγχειριδίων, η οποία θα είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για την αξιολόγησή τους καθώς επίσης και για την εξομάλυνση ασυνεχειών και προβλημάτων συστηματικότητας που αυτά παρουσιάζουν

Οι προαναφερθείσες προσπάθειες αποτελούν μέρος ενός ιδιαίτερα σημαντικού και πολύπλοκου εγχειρήματος, το οποίο συνεχίζεται από την ερευνητική ομάδα του Κέντρου Έρευνας για την Αγγλική Γλώσσα του Πανεπιστήμιο Αθηνών (Research Center for the English Language, RCEL). H βασική συνιστώσα του είναι η κοινή και ενοποιητική περιγραφή της προσδοκώμενης παραγωγής στην ξένη γλώσσα σε συνάρτηση με: (α) ποιες ενέργειες πρέπει να μπορεί να κάνει ο μαθητής ανά επίπεδο ξενόγλωσσης επικοινωνιακής επάρκειας, (β) πόσο καλά πρέπει να μπορεί να κάνει την κάθε ενέργεια ανά επίπεδο.

Η λογική αυτή εισάγεται για πρώτη φορά στην σχολική εκπαίδευση στην Ελλάδα και είναι σε συμφωνία με τις αρχές του ΚΕΠΑ. Η γλωσσική ύλη παρουσιάζεται σε δύο εκτενείς πίνακες αναφοράς που περιλαμβάνονται στο ΕΠΣ-ΞΓ με τη μορφή παραρτημάτων τα οποία περιλαμβάνουν (1) τα γλωσσικά μέσα (λειτουργικά και δομικά στοιχεία της γλώσσας) τα οποία χρησιμοποιούνται για τις γλωσσικές ενέργειες κάθε επιπέδου γλωσσομάθειας, (2) ένα οργανόγραμμα της ύλης των σχολικών εγχειριδίων των ξένων γλωσσών. Σημειώνεται ότι, με σκοπό την οργάνωση των γλωσσικών μέσων και της ύλης των βιβλίων σε ενιαίες κατηγορίες, αναπτύσσεται μια πολυπαραμετρική βάση δεδομένων, δηλαδή μια ηλεκτρονική εφαρμογή, ώστε να είναι δυνατόν να επιτυγχάνεται με αυτοματοποιημένο και συστηματικό τρόπο η σύνδεση μεταξύ μαθησιακών ενοτήτων των σχολικών εγχειριδίων και της γλωσσικής ύλης ανά επίπεδο γλωσσομάθειας. Η ηλεκτρονική βάση δεδομένων, η οποία αναπτύσσεται στο πλαίσιο ενός χωριστού ερευνητικού έργου του Κέντρου Έρευνας για την Αγγλική του Πανεπιστημίου Αθηνών (το RCEL) RCEL[2], θα εμπλουτίζεται με εμπειρικά δεδομένα.

Με βάση τα παραπάνω θα μπορούσαμε να πούμε ότι επιτυγχάνουμε μια σημαντική καινοτομία στην ελληνική δημόσια ξενόγλωσση εκπαίδευση, η οποία όμως θα μείνει στο χαρτί αν δεν υπάρξει η κατάλληλα οργανωμένη εφαρμογή της στην σχολική μας πραγματικότητα. Είναι αυτονόητο πως, όσο αξιόλογο και αν είναι ένα πρόγραμμα σπουδών (ως προς την προδιαγεγραμμένη ύλη, τους στόχους που προσδιορίζει, την εσωτερική του οργάνωση και τον τρόπο που εκφράζονται οι στόχοι του), μπορεί να μην επιτύχει το σκοπό του λόγω εξωγενών παραγόντων: της διοικητικής οργάνωσης του σχολείου που το εφαρμόζει, των ωρών μαθημάτων, του τρόπου διδασκαλίας στην τάξη, κ.λπ. Για τον λόγο αυτό, όταν αξιολογείται ένα Πρόγραμμα Σπουδών είναι σημαντικό να αποτιμάται χωριστά το περιεχόμενό του από τον τρόπο εφαρμογής του στο σχολείο και στην τάξη. Υπάρχει περίπτωση να έχει εκπονηθεί ένα ποιοτικό πρόγραμμα σπουδών και να είναι ακατάλληλες οι συνθήκες εφαρμογής του. Ως εκ τούτου, πρέπει να καταστεί σαφές πως για την εφαρμογή του ΕΠΣ-ΞΓ είναι απαραίτητο να διασφαλιστούν οι κατάλληλες συνθήκες ώστε η εκμάθηση της ξένης γλώσσας στο δημόσιο σχολείο να είναι όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική. Κάτι τέτοιο προϋποθέτει ενέργειες στις οποίες αναφέρεται διεξοδικά το ΕΠΣ-ΞΓ και οι οποίες απαιτούν σωστό προγραμματισμό και όχι απαραίτητα πολλές πρόσθετες δαπάνες από τον κρατικό προϋπολογισμό.  

 

1.2. Το ΕΠΣ-ΞΓ ως εργαλείο για τον εκπαιδευτικό

 Ένα πρόγραμμα σπουδών συνήθως αναφέρεται στο ΤΙ θα πρέπει να μάθει ή ΤΙ θα πρέπει να μπορεί κάνει ο μαθητής ως αποτέλεσμα της εκπαιδευτικής διαδικασίας και όχι στο ΠΩΣ ακριβώς θα το πετύχει δηλαδή, με ποια διδακτική προσέγγιση, ποιες μεθόδους και τεχνικές διδασκαλίας. Αυτού του είδους οι οδηγίες συνήθως περιλαμβάνονται σε Οδηγούς, όπως ο παρών. .

Επίσης, ένα πρόγραμμα σπουδών έχει άλλου είδους περιεχόμενα από ό,τι ένα αναλυτικό πρόγραμμα, το οποίο καθορίζει πότε ακριβώς θα διδαχτεί ποια ύλη. Το ΕΠΣ-ΞΓ περιλαμβάνει στοιχεία από τα οποία μπορεί να προκύψει το αναλυτικό πρόγραμμα, με βάσ το ωρολόγιο πρόγραμμα, το προφίλ των μαθητών και τη συγκεκριμένη σχολική πραγματικότητα στην οποία λειτουργεί ο εκπαιδευτικός. Συγκεκριμένα, το ΕΠΣ-ΞΓ περιλαμβάνει:

α) Τους δείκτες γλωσσικής επάρκειας κατά επίπεδο γλωσσομάθειας (και όχι κατά τάξη)

β) Αναλυτικές περιγραφές των επικοινωνιακών ενεργειών/ δράσεων που θα πρέπει να μπορεί να κάνει ο μαθητής σε κάθε επίπεδο γλωσσομάθειας και οι οποίες αφορούν:

  • Κατανόηση γραπτού λόγου

  • Παραγωγή γραπτού λόγου και γραπτή διάδραση

  • Γραπτή διαμεσολάβηση

  • Κατανόηση προφορικού λόγου

  • Παραγωγή προφορικού λόγου και προφορική διάδραση

  • Προφορική διαμεσολάβηση

γ) Οργανόγραμμα ύλης ανά επίπεδο γλωσσομάθειας, δηλαδή τα λειτουργικά και δομικά στοιχεία που αναμένεται να γνωρίζει ο μαθητής σε κάθε επίπεδο γλωσσομάθειας. Η ύλη των ανώτερων επιπέδων (Β2-Γ1) κατά κανόνα επαναλαμβάνει τα βασικά στοιχεία και συμπληρώνει την ύλη των χαμηλότερων επιπέδων (Α1-Β2).

δ) Λεπτομερές οργανόγραμμα της ύλης των εγχειριδίων των ξένων γλωσσών. Η ύλη των εγχειριδίων και η προβλεπόμενη ύλη κατά επίπεδο γλωσσομάθειας (αμέσως παραπάνω) περιγράφονται με κοινές παραμέτρους.

Παράλληλα, σε Παράρτημα του παρόντος Οδηγού, μπορεί να βρει ο ενδιαφερόμενος εκπαιδευτικός μια αποτύπωση και κατηγοριοποίηση των θεμάτων που περιλαμβάνουν στην ύλη τους τα βιβλία της ελληνικής γλώσσας και άλλων γνωστικών αντικειμένων του Δημοτικού και του Γυμνασίου, ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν για διαθεματικές εργασίες στην ξένη γλώσσα.

Έχοντας αυτά τα στοιχεία και γνωρίζοντας τις ανάγκες της τάξης του, μπορεί ο εκπαιδευτικός να αναπτύξει το δικό του αναλυτικό πρόγραμμα, ξεκινώντας φυσικά από τις διαθέσιμες διδακτικές ώρες ανά σχολικό έτος και λαμβάνοντας υπόψη πόσος χρόνος μελέτης χρειάζεται συνήθως για να ανταποκριθεί ο μαθητής στις απαιτήσεις κάθε επιπέδου επικοινωνιακής επάρκειας. Ακολουθεί ενδεικτικό σενάριο χρονο-οργάνωσης για το μάθημα της Αγγλικής.

ΓΛΩΣΣΑ

ΑΓΓΛΙΚΑ

ΕΠΙΠΕΔΟ

Β1+/-

ΤΑΞΗ

Α Γυμνασίου

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΕΣ ΩΡΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

3

ΣΥΝΟΛΟ ΩΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΕΤΟΣ

36 εβδομάδες Χ 3 διδακτικές ώρες = 108 20% (λόγω εκδρομών, σχολικών εορτών, απεργιών, συνελεύσεων κ.λπ.) = 86 διδακτικές ώρες Χ 45 ή 63 ώρες Χ 60΄

Μ.Ο. ΚΑΘΟΔΗΓΟΥΜΕΝΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟY Β1 (ΣτΕ/Ελληνικό σχολείο)

300 ώρες/345 διδακτικές ώρες

ΚΑΛΥΨΗ ΕΠΙΠΕΔΩΝ Α1-Α2 ΣΤ0 ΔΗΜΟΤΙΚΟ

ΤΑΞΕΙΣ Γ, Δ, Ε, ΣΤ (345 ΩΡΕΣ)[3]

ΤΑΞΗ Γ

86 ΩΡΕΣ (ΠΕΡΙΠΟΥ 3/4 ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ Α1)

ΤΑΞΗ Δ

86 ΩΡΕΣ (1/4 ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ Α1 + 1/4 ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ Α2)

ΤΑΞΗ Ε

86 ΩΡΕΣ (1/4 ΑΠΟ ΤΗΝ Δ + 1,5/4 ΣΤΗΝ Ε = 2,5/4 ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ Α2)

ΤΑΞΗ ΣΤ

86 ΩΡΕΣ (2,5/4 ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ Α2 ΣΤΙΣ Δ & Ε + 1,5/4 ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ Α2)

Με βάση τη χρονο-οργάνωση που θα κάνει, ο εκπαιδευτικός αρχίζει να σχεδιάζει το δικό του αναλυτικό του πρόγραμμα. Το ζητούμενο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί όταν εκπονείται ένα αναλυτικό πρόγραμμα όχι από τον εκπαιδευτικό αλλά από την κεντρική διοίκηση του κράτους, της κοινότητας, κτλ., και έχει θεσμική ισχύ, τότε συμβαίνουν κατά κανόνα δύο πράγματα: Το πρώτο είναι πως αυτό που προέχει είναι να καλυφθεί η ύλη που ορίζει το πρόγραμμα. Πολύ λιγότερο μετράει το τι πραγματικά μαθαίνουν (να κάνουν) οι μαθητές. Το δεύτερο είναι πως το πότε θα διδαχτεί τι δεν εξαρτάται από τους μαθητές και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες μαθαίνουν αλλά έχει ήδη οριστεί από το πρόγραμμα το οποίο φυσικά γίνεται ερήμην τους.

Με το ΕΠΣ-ΞΓ, το οποίο συνιστά όπως έχει ήδη ειπωθεί πρόγραμμα σπουδών και όχι αναλυτικό πρόγραμμα, επιδιώκεται να δοθεί η δυνατότητα στον εκπαιδευτικό να διαμορφώσει το δικό του αναλυτικό πρόγραμμα.  Ο σχεδιασμός του αναλυτικού προγράμματος βάσει του ΕΠΣ-ΞΓ απαιτεί αποφάσεις του  εκπαιδευτικού ως προς το επίπεδο επικοινωνιακής επάρκειας στο οποίο θα στοχεύει το μάθημα μιας σχολικής χρονιάς, ποιους μαθησιακούς στόχους θα επιδιώξει να επιτύχουν οι μαθητές του (μιας συγκεκριμένης τάξης), με ποια γλωσσικά μέσα, στο χρονικό διάστημα που έχει στη διάθεσή του. Μπορεί δηλαδή το πρόγραμμα που θα σχεδιάσει να έχει τη μορφή μαθησιακών ενοτήτων με εσωτερική άρθρωση και γραμμική αλληλουχία. Δείγμα της οργάνωσης μαθημάτων δύο εβδομάδων παρατίθεται στο τέλος του παρόντος κεφαλαίου.

Αυτό το εγχείρημα, αν και απαιτητικό, μόνο ο εκπαιδευτικός μπορεί να το φέρει σε πέρας με επιτυχία γιατί μόνο εκείνος έχει τη βαθιά γνώση και εμπειρία των μαθητών και του σχολικού περιβάλλοντος. Έχοντας λοιπόν προσδιορίσει (με διαγνωστικό τεστ) σε ποιο/α επίπεδο/α επικοινωνιακής επάρκειας μπορούν να στοχεύουν ποιες τάξεις (βάσει των διαθέσιμων διδακτικών ωρών), ο εκπαιδευτικός επιλέγει σε ποιους από τους αναλυτικούς περιγραφικούς δείκτες γλωσσικής επάρκειας θα εστιάσει την κάθε σχολική χρονιά. Με βάση τους δείκτες, επιλέγει από το οργανόγραμμα ύλης τα δομικά και λειτουργικά στοιχεία (επικοινωνιακούς στόχους, γραμματική, λεξιλόγιο, κειμενικούς τύπους)  στους οποίους θα επικεντρωθεί το μάθημα προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν οριστεί.

Έχοντας αποφασίσει ποια ύλη θα καλυφθεί σε μία σχολική χρονιά, το επόμενο βήμα είναι η οργάνωσή της. Συνήθως η οργάνωση της ύλης στα αναλυτικά προγράμματα που σχεδιάζονται κεντρικά, χωρίς τη συμβολή του εκπαιδευτικού, η επιλογή της ύλης γίνεται σχετικά αυθαίρετα και διαισθητικά χρησιμοποιώντας υποκειμενικά κριτήρια όπως δυσκολία γραμματικών δομών (ξεκινάμε με τις πιο απλές γραμματικές δομές και συνεχίζουμε με τις πιο περίπλοκες) ή χρησιμότητα των επικοινωνιακών στόχων για τους μαθητές (ξεκινάμε με τους επικοινωνιακούς στόχους που είναι πιο χρήσιμοι/απαραίτητοι για τις επικοινωνιακές ανάγκες των μαθητών και συνεχίζουμε με τους λιγότερο απαραίτητους). Το ίδιο συμβαίνει με τον ορισμό της ύλης των σχολικών βιβλίων.

Για να οργανώσει και να κατηγοριοποιήσει την ύλη ο εκπαιδευτικός, ξεκινά με θεματικές κατηγορίες. Στο Γενικό Παράρτημα του παρόντος Οδηγού μπορεί κάθε ενδιαφερόμενος να βρει θέματα που καλύπτονται από τα βιβλία του Δημοτικού και του Γυμνασίου, ώστε να επιλέξει να ασχοληθεί με θέματα που είναι οικεία στους μαθητές από άλλα μαθήματα. Η επιλογή των θεμάτων καθορίζεται και από το πόσο το θέμα εξυπηρετεί τη χρήση της γλώσσας στην οποία έχει προγραμματίσει ο εκπαιδευτικός να εστιάσει. Για παράδειγμα, οι επικοινωνιακοί στόχοι επιπέδου Α1, περιγράφω κάποιον ή κάτι, παρουσιάζω κάποιον, αυτοπαρουσιάζομαι και χαιρετώ (οργανόγραμμα ύλης, επίπεδο αναφοράς Α1), εμπίπτουν στη θεματική Εγώ και οι άλλοι που έχουν καλύψει οι μαθητές στο βιβλίο γλώσσας της Α Δημοτικού. Θα μπορούσε λοιπόν ο εκπαιδευτικός, στο πλαίσιο αυτής της θεματικής, να καλύψει τους παραπάνω επικοινωνιακούς στόχους και τα αντίστοιχα γλωσσικά στοιχεία και κειμενικούς τύπους.

Αφού επιλεγούν οι θεματικές και οι συνακόλουθοι στόχοι, προστρέχει ο εκπαιδευτικός στα διαθέσιμα, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν (ως τράπεζα ιδεών) αντί να χρησιμοποιηθούν για να καθορίσουν αυτά αποκλειστικά την εκπαιδευτική διαδικασία.[4]

____________________________

[1] Οι συγγραφείς του πρώτου αυτού κεφαλαίου, Βασιλική Δενδρινού και Ευδοκία Καραβά, επιθυμούν να ευχαριστήσουν την εκπαιδευτικό Αγγλικής, Ευαγγελία Καραγιάννη, για το ενδεικτικό σενάριο χρονο-οργάνωσης του μαθήματος που περιλαμβάνεται στο παρόν.  

[2] Επιστημονικά υπεύθυνες για την έρευνα είναι η Β. Δενδρινού και η Π. Γκοτσούλια, ενώ ο τεχνικά υπεύθυνος πληροφορικός είναι ο Θ. Παπασπύρος.

[3] Οι ώρες υπολογίζονται εδώ σύμφωνα με τις ώρες που έχουν διδαχτεί μέχρι σήμερα οι μαθητές της Α Γυμνασίου, ενώ στην πιλοτική εφαρμογή του ΕΠΣ-ΞΓ προβλέπεται να διδάσκονται 4 ώρες εβδομαδιαίως συν 2 ώρες στην Α και τη Β Δημοτικού.

[4] Σημειώνεται ότι τα ξενόγλωσσα εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται στο δημόσιο σχολείο, πέρα από τα δυνατά σημεία τους και τις αδυναμίες τους, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να καθορίσουν την εκπαιδευτική διαδικασία επειδή στηρίζονται σε διαφορετικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις και δεν συμμορφώνονται με τη λογική της γλωσσικής εκπαίδευσης βάσει επιπέδων γλωσσομάθειας.

   
             
 

 Web Developer: A.Sarafantoni  Web Designer: Ch.Frantzeskaki